Anty pro ana

W notce Przyczyny anoreksji - rodzina, pisałam o klasycznym podejściu do tego problemu. Wspomniałam też o tym, że coraz bardziej popularna jest hipoteza, że rodzina nie ma żadnego wpływu na wykształcanie się zaburzeń odżywiania, które powinny być traktowane jako choroby o podłożu biologicznym.

Taki pogląd na zaburzenia odżywiania jest podstawą modelu Maudsley (od nazwy szpitala, w którym po raz pierwszy zastosowano leczenie tego typu). Podstawowym mottem modelu Maudsley jest zdanie: „Rodzice nie powodują zaburzeń odżywiania”. W materiałach organizacji promujących tą metodę, zdanie to jest powtarzane jak mantra przy każdej możliwej okazji. (Najwięksi zwolennicy Maudsley odrzucają także wpływ mediów lansujących szczupłe sylwetki jako ideały piękna, jako możliwe przyczyny anoreksji przyjmując tylko geny, zaburzenia neurologiczne itp.) W ten sposób rodzice nie zostają obarczeni poczuciem winy za chorobę ich dziecka, są bardziej silni psychiczni i dzięki temu stają się podstawowym narzędziem w terapii.

Terapia anoreksji wg modelu Maudsley przebiega w trzech etapach (wszystkie są nadzorowane przez psychologa lub terapeutę):

1. Odzyskiwanie wagi –  rodzice całkowicie decydują o tym kiedy, co i w jakiej ilości chore dziecko jada.
2. Przywrócenie kontroli nad spożywanymi posiłkami w ręce dziecka – etap ten rozpoczyna się wtedy, gdy chory/chora zaakceptuje fakt, że rodzice oczekują spożywania posiłków bardziej obfitych, następuje systematyczny przyrost wagi, a także obserwuje się znaczną zmianę nastroju chorego dziecka.
3. Praca nad poczuciem tożsamości – rozpoczyna się, gdy chory/chora uzyska powyżej 95% idealnej wagi odpowiedniej dla jego/jej wieku i wzrostu. Praca nad problemami związanymi z dojrzewaniem, dorastaniem i usamodzielnianiem się dziecka, a także nad przywróceniem normalnego stylu życia dziecka i prawidłowych relacji w rodzinie.

W metodzie Maudsley zdejmuje się ciężar odpowiedzialności za chorobę zarówno z rodziców (terapeuta korzysta z pozytywnego wsparcia, pomijając aspekty negatywne), jak i z chorego dziecka (przyjmuje się, że wszelkie wyzywające zachowania anorektyczne są skutkiem choroby). Duży nacisk kładzie się na nawiązanie pozytywnych relacji między chorym na anoreksję dzieckiem a jego/jej rodzeństwem, co ma stanowić wsparcie na etapie, w którym rodzice przejmują całkowitą kontrolę nad żywieniem.

Metoda Maudsley jest coraz bardziej popularna na Zachodzie, zarówno wśród rodziców chorych na zaburzenia odżywiania, jak i w środowisku specjalistów zajmujących się leczeniem. Istnieją naukowe opracowania potwierdzające jej skuteczność, zwłaszcza w grupie pacjentów niepełnoletnich. Istnieją liczne organizacje skupiające rodziców chorych na zaburzenia odżywiania nastolatków, którzy promują Maudsley, udzielają porad innym rodzicom itp. Jeżeli ktoś jest zainteresowany tematem polecam bloga Are you "eating with your anorexic"?, który jest moim zdaniem najlepszym punktem wyjścia do dalszych poszukiwań.

Na koniec moje wątpliwości. Pomimo iż opisana wyżej metoda terapii jest skuteczna, to jednak jest kilka kwestii, które poddają w wątpliwość tezę, że rodzice nie powodują zaburzeń odżywiania:

1. Skoro anoreksja ma być efektem dysfunkcji fizjologicznej, z całkowitym pominięciem czynników kulturowych i rodzinnych, to w jaki sposób wyjaśnić fakt, że zapadalność na anoreksję znacząco różni się krajach cywilizacji zachodniej i np. cywilizacji Dalekiego Wschodu, islamskiej, czy afrykańskiej? Należy tutaj wspomnieć o tym, że procent chorych na zaburzenia odżywiania w obrębie różnych grup etnicznych na terenie Stanów Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii jest podobny.
2. Skoro zakłada się, że rodzice nie są odpowiedzialni za wykształcanie się zaburzeń odżywiania u ich dzieci, dlaczego ostatni etap terapii obejmuje przywracanie prawidłowych relacji w rodzinie?
3. W jaki sposób wyjaśnić pewne modele zachowań i osobowości powtarzające się w rodzinach anorektycznych obserwowanych przez psychiatrów i psychologów? 

Nie można pominąć milczeniem faktu, że takie podejście do anoreksji, jakie prezentuje Maudsley, wyewoluowało jako opozycja do lansowanego przez wiele lat poglądu, że to właśnie rodzice są przyczyną chorób psychicznych, począwszy od anoreksji, skończywszy na schizofrenii. Poza tym dla wielu osób nie ma znaczenia dlaczego dana metoda działa, o ile działa skutecznie.