Blog > Komentarze do wpisu

Poznać siebie

Wprawdzie zarzekałam się, że o leczeniu zab. odżywiania pisac nie będę, ale temat, który chcę dzisiaj podjąć nie dotyczy tylko i wyłącznie leczenia. To o czym chce napisać to sposób pojmowania zaburzeń odżywiania, który jest podstawą do dalszej terapii.

Wiele osób wyobraża sobie terapię jako długie rozmowy o trudnym dzieciństwie. To prawda - wracając do ważnych wydarzeń z dzieciństwa można uzyskać całkiem niezły wgląd w to, dlaczego coś robimy tak jak robimy, dlaczego czujemy to co czujemy. Jednak koncentrowanie się na tym co było to domena przede wszystkim nurtu terapii psychodynamicznej (czyli tej, która swoje korzenie zawdzięcza Freudowi).

W leczeniu zab. odżywiania, zwłaszcza na początku, dużo lepsze wyniki wydaje się dawać terapia w nurcie poznawczo-behawioralnym. Chciałabym w tej notce przedstawić chociaż częściowo w jaki sposób problemy psychiki są postrzegane przez ten nurt. Jest to w miarę proste zagadnienie, a jednak daje punkt zaczepienia dla osób, które chciałyby coś zmienić w swoim życiu, a także wgląd w umysł osoby z zaburzeniami (nie tylko zab. odżywiania) dla tych, którzy próbują zrozumieć jak to działa.

Zniekształcenia poznawcze

Uczucia człowieka nie są efektem tego, co odbieramy z zewnątrz, ale jego myśli. To nie wydarzenia same w sobie, ale to jak je postrzegamy, decyduje o tym jak się czujemy. Bodziec -> myśli -> uczucia. Jeżeli czyjeś postrzeganie (myśli) jest zaburzone/zniekształcone, to efektem tego są emocje i uczucia nie odpowiadające rzeczywistości. Można wyróżnić następujące typy zniekształceń poznawczych:

1. Myślenie "wszystko, albo nic" (myślenie "czarno-białe")

W rzeczywistości jest bardzo niewiele rzeczy, że coś może być albo dobre, albo złe; albo czarne, albo białe. Postrzeganie w takich kategoriach jest podstawą perfekcjonizmu i sprawia, że człowiek boi się popełniania błędów, niedoskonałości. Każdy błąd czy pomyłka wywołują poczucie beznadziejności i bycia nieudacznikiem.

Przykłady:

- albo będę gwiazdą, albo nikim

- jestem gruba, ponieważ nie jestem anorektyczką

- będę szczęśliwa, tylko będąc chudą

2. Filtr negatywny (szklanka w połowie pusta czy pełna?)

Takie myślenie polega na tym, że człowiek skupia uwagę tylko na negatywach.

Przykłady:

- nie wierzę, że wszystkim podobałam się, przecież Zosia powiedziała, że wyglądam okropnie

3. Nadmierne uogólnianie

Wyciąganie negatywnych wniosków, na podstawie pojedynczych i niepełnych faktów.

Przykłady:

- ktoś mi powiedział, że jestem głupia i brzydka, więc inni myślą tak samo

- nie udało mi się zdobyć nagrody, już nigdy nic nie wygram

4. Tendencyjny wybór faktów

Przykłady:

Interpretacja rzeczywistości w taki sposób, aby potwierdzić chorobowy sposób postrzegania. Przypomina to zachowanie naukowca, który za wszelką cenę stara sie potwierdzić jakąś hipotezę i dowody "za" uzna za wiarygodne, a dowody "przeciw" za przypadkowe, uzyskane w zły sposób - wszystko, co pozwoli te dowody zdyskredytować.

- oni tylko tak mówią, że jestem szczupła, żebym zrezygnowała z odchudzania

- to nie ma znaczenia, że on/ona pochwalił mnie, wiem, że jestem beznadziejna

5. Nieuzasadnione wnioski (czytanie w myślach, jasnowidzenie)

Wyciąganie wniosków na podstawie niepełnych informacji, wypełnianie luk faktami, w taki sposób, aby dopasować do chorobowego myślenia.

Przykłady:

- nie zwraca na mnie uwagi, bo jestem okropnie gruba i brzydka

- nigdy nie będę szczęśliwa

6. Przesadzanie i bagatelizowanie

Rejestrując świat dookoła ktoś zwiększa znaczenie jednych wydarzeń, a umniejsza innych.

Przykłady:

- popełniłam błąd, już nigdy nie będę mogła pokazać się wśród znajomych

- co z tego, że moja impreza sie udała, nie ma to znaczenia, bo wszyscy o tym szybko zapomną

7. Myślenie emocjami

Odczuwane emocje są traktowane jako potwierdzenie myśli.

Przykłady:

- czuję się głupio, więc jestem głupia

- czuję sie beznadziejnie, dlatego wiem, że mój plan się nie uda

8. Imperatywy

Nadużywanie sformułowań zawierających słowa t.j.: muszę, trzeba, zawsze, wszyscy, nigdy itd.

Przykłady:

- wszyscy lubią osoby szczupłe

- muszę być chuda

- nigdy nie będę szczęśliwa

9. Przyklejanie etykietek

Polega na tym, że interpretując dane wydarzenie, określa się cechy swoje, a nie tego konkretnego wydarzenia. Często powtarzane etykietki powodują, że przylegają one i napędzają kolejne zniekształcenia. Etykietowanie może dotyczyć także innych osób.

Przykłady:

- "jestem nieudacznikiem" zamiast "popełniłam błąd"

- "jestem gruba" zamiast "zjadłam obiad z dokładką i deserem"

- ona jest leniwa, bo nie chciała zapisać się ze mną na fitness

10. Branie odpowiedzialności (Ksobność)

Dotyczy sytuacji, w których dana osoba bierze na siebie odpowiedzialność w sytuacjach, które były od niezależne, lub tylko częściowo zależne.

Przykłady:

- mama płakała, bo jestem beznadziejną córką

- wypad do kina się nie udał, pewnie dlatego, że ze mną się nie da rozmawiać

 

~~~

Często jest tak, że jedno zdanie łączy kilka zniekształceń poznawczych. Np. w zdaniu "tylko będąc chudą, mogę być szczęśliwa" jest jasnowidzenie, imperatyw, oraz myślenie czarno-białe. W zab. odżywiania zniekształcenia poznawcze dotyczą często interpretacji tego co dotyczy wyglądu, wagi, ciała, ale nie tylko.

Jeżeli przeanalizować słynne dekalogi pro ana i inne tego typu manifesty, to okaże się, że są one pełne zniekształceń poznawczych. Zachęcam do eksperymentów i podważania dogmatów pro ana ;-)


poniedziałek, 06 czerwca 2011, anty_pro_ana

Polecane wpisy

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
Gość: ., *.net.stream.pl
2011/06/07 23:55:00
dzięki za ten wpis ;))
czytając przykłady słyszałam dokładnie to co mówię sobie sama w identycznych sytuacjach....
-
2011/06/11 12:24:52
Bardzo ciekawy wpis. Dwa małe sprostowania. Od Freuda wywodzą się wszystkie nurty psychoterapii, bo inaczej się nie da. Tak też i każda (może poza kog-beh, tu w mniejszym stopniu) opiera się na analizowaniu relacji z matką i ojcem - bo też się inaczej nie da. Różni się tylko nomenklatura i perspektywa: czy przyczyny, czy co Ci to robi teraz, czy funkcjonowanie w systemie. Niestety albo stety to matka i ojciec mogą nas pokaleczyć na całe życie jak nikt inny.
-
anty_pro_ana
2011/06/11 16:20:46
Skoro prostujemy, to prostujmy na całego.
To co napisałam było nadużyciem, a przynajmniej nadmiernym uogólnieniem. Terapia psychodynamiczna jest takim bezpośrednim spadkobiercą tego, co stworzył Freud. Inne nurty oparte są często na polemice z Freudem niż bezpośrednio na jego teoriach. Gdybym miała określić która część tego, co stworzył Freud jest najczęściej wykorzystywana w innych nurtach, to nie zgłębianie relacji z matką i ojcem, ale wprowadzenie pojęcia podświadomości, a stąd uwzględnienie, że nie wszystko co robimy wynika ze świadomości i jest łatwo dostępne i oczywiste.
Psycholodzy mają różny stosunek do Freuda, jest całkiem spora grupa, która uważa, że znaczna część jego teorii jest po prostu błędna. Np. to, że niektóre opisane przez niego mechanizmy bazują na typowego dla jego epoki sposobu postrzegania płci. Nie ma sensu wchodzić tu bardziej w szczegóły.
-
Gość: matchless, *.man.bydgoszcz.pl
2012/03/22 11:44:16
a ta notka mi się podoba.
Terapia anoreksji, bulimii